Hoe AI ons collectief uit de comfortzone duwt

Ik keek vandaag een talk van Jack Conte, muzikant en medeoprichter van Patreon, over creativiteit en AI. Om eerlijk te zijn: ik liet zelfs een traantje.

Jack vergelijkt AI met eerdere golven die de (creatieve) wereld door elkaar hebben geschud. Ik kon het dan ook niet laten meteen enkele nieuwe inzichten met jullie te delen.

Ik neem je mee op een korte reis door de geschiedenis. Een reis die helpt om de huidige AI-revolutie te nuanceren. Deze vlaai is iets langer dan sommige andere, maar écht de moeite waard. Smakelijk!

Op zoek naar het AI-nieuws van de week? Dat vind je onderaan deze nieuwsbrief.

Toen film voor het eerst opkwam, was er enorm veel weerstand en angst. Film zou ‘het einde van toneel’ worden. Het eerste wat men deed, was ook gewoon het toneel filmen. Scènes werden vaak frontaal en in één opname vastgelegd. Maar pioniers als Georges Méliès ontdekten dat film meer kon. Met montagetrucs liet hij mensen verdwijnen en in 1902 stuurde hij zijn publiek zelfs naar de maan. Later groeiden ook close-ups, camerabewegingen en montage uit tot een eigen filmtaal. Pas nadat creatieve geesten besloten om innovatief én met lef met de nieuwe tool aan de slag te gaan, werd film effectief een nieuw medium.

Films bevatten toen nog geen geluid, maar stil was het in de bioscoop allerminst. Kleinere zalen werkten vaak met één pianist of organist, terwijl grote bioscopen soms orkesten van 20 tot 40 muzikanten hadden. Toen eind jaren twintig de ‘talkies’, films met geluid en dialoog, doorbraken, verloren in de Verenigde Staten naar schatting 20.000 bioscoopmusici hun job.

Vooral voor grote bioscopen was de overstap financieel aantrekkelijk: door de uitgespaarde muzikantenlonen kon de geluidsapparatuur zich soms al binnen enkele maanden terugbetalen.

Ook sommige acteurs zagen hun carrière stilvallen, omdat hun stem of manier van spreken niet bij het nieuwe medium paste. Tegelijk ontstonden nieuwe beroepen voor geluidstechnici, dialoogschrijvers en studiomusici. Film verdween dus niet. Het werd groter, maar ook anders.

En precies daarin zit het patroon. Nieuwe technologie begint bijna altijd met het nabootsen van wat al bestaat: gefilmd toneel, een orkest vervangen door een opname. De oude wereld, maar dan met nieuw gereedschap. Pas wanneer mensen het nieuwe medium echt begrijpen en niet langer schuwen, ontstaan nieuwe mogelijkheden, nieuwe kunstvormen en uiteindelijk een nieuwe wereld.

Ook Charlie Chaplin, hét icoon van de stomme film, zette uiteindelijk de stap naar gesproken film. In The Great Dictator sloot hij af met een opvallend directe oproep tegen dictatuur, haat en oorlog. Hij gebruikte het nieuwe medium niet alleen omdat het moest, maar om iets te zeggen wat zonder woorden veel moeilijker was.

Met AI zitten we nu in de eerste fase. We gebruiken AI vooral om te doen wat we al deden. Snellere teksten, snellere beelden, snellere analyses. Dat is namaken met een nieuwe tool. De echte nieuwe creativiteit moet nog komen (en zie je hier en daar al wel opduiken). En die komt van mensen die leren begrijpen wat het medium kan, en daar iets mee durven doen dat er nog niet was.

“Great artists don’t play back what already exists. They stand on the shoulders of giants. They push culture forward.” - zoals Conte het zo mooi zegt.

Wat Conte vertelt, geldt niet alleen voor artiesten. Het geldt voor elke ondernemer en professional die nu naar zijn vak kijkt en denkt: wat verandert er allemaal? Wat moet ik doen?

Wel, we kunnen trachten gewoon hetzelfde te doen als we al deden, maar dan met nieuw gereedschap. Alles sneller én goedkoper! Een collectieve race to the bottom.
Of we durven de barricades op te gaan. We durven ons creatieve brein te gebruiken om ons werk en onze sector te helpen evolueren. We durven met zelfvertrouwen vooruit te bewegen, voor een betere wereld voor onszelf en anderen.

Daarvoor moeten we echter wél onze comfortzone verlaten.

Die stap zetten is makkelijker gezegd dan gedaan. Olivier Onghena-'t Hooft, een Belgische ondernemer die in 1994 een ontvoering in Colombia overleefde en daarna zijn leven wijdde aan wat hij Noble Purpose noemt, beschrijft in zijn boek een model dat precies uitlegt waarom.

Hij tekent concentrische cirkels. In het midden: je comfortzone. Veilig, vertrouwd, ontspannen. Maar ook: saai, repetitief, geen leren, geen creativiteit. Je comfortzone houdt je ook klein.

Rondom die comfortzone zit wat hij de Cirkel van de Angst noemt. En hier wordt het interessant. Want in die ring zitten niet alleen angst, onzekerheid en verwarring. Er zitten ook uitdaging, avontuur, vreugde en nieuwe perspectieven. Angst en groei zitten in dezelfde ring.

AI duwt ons daar nu collectief doorheen. Allemaal tegelijk. Dat voelt ongemakkelijk. Voor sommigen voelt het bedreigend. Maar kijk naar wat er naast die angst zit in Onghena's model. Uitdaging. Nieuwe mogelijkheden. De goesting om te leren.

Mensen in de filmwereld van eind jaren twintig zaten ook in een angstcirkel. Velen verloren helaas hun job. Maar er ontstonden ook heel wat nieuwe kansen. Technologische vooruitgang verloopt nu eenmaal niet eerlijk of zonder verlies. Het enige wat we kunnen doen, is blijven leren, experimenteren en mee bepalen wat ervoor in de plaats komt.

"Er kan geen omelet gemaakt worden zonder eieren te breken," schrijft Onghena. En daarmee bedoelt hij dat wie wil groeien ook doorheen de angst moet. Als we kijken naar de situatie vandaag, kun je stellen dat we allemaal samen een omelet zullen moeten maken. De eitjes zullen geklutst worden. AI gaat je vak veranderen. Maar het recept ligt nog niet vast. We kunnen zelf mee bepalen wat we ervan maken.

Beste lezer, mag ik je om een gunst vragen? Ik schrijf vandaag precies één jaar en vijf dagen wekelijks een Verse Vlaai. We zitten bijna aan 3000 lezers! Het zou mij enorm helpen als je me heel kort een woordje feedback kan geven. Gewoon een mailtje naar [email protected] betekent heel veel voor mij. De nieuwsbrief delen met je collega’s en vrienden wordt ook erg geapprecieerd.

Bedankt om je kostbare tijd met mij te delen ❤.

De volledige talk van Jack Conte kan je trouwens hier bekijken.

Benieuwd hoe je AI kan gebruiken om te innoveren in je bedrijfsprocessen en je marketing? Eén adres: [email protected].